CBD en Parkinson: wat zegt het onderzoek?

CBD (cannabidiol) krijgt steeds meer aandacht van mensen die op zoek zijn naar natuurlijke manieren om hun gezondheid en welzijn te ondersteunen. Een onderwerp waar steeds meer onderzoek naar wordt gedaan, is de relatie tussen CBD en de ziekte van Parkinson.

Onderzoekers hebben gekeken of CBD en andere cannabinoïden invloed kunnen hebben op klachten die bij Parkinson voorkomen, zoals slaapproblemen, angst, pijn en veranderingen in de kwaliteit van leven. Het onderzoek bevindt zich echter nog in een relatief vroeg stadium.

Dus: kan CBD helpen bij Parkinson? En wat zegt het huidige wetenschappelijke onderzoek hierover?

In dit artikel kijken we naar CBD, het endocannabinoïdesysteem en het huidige onderzoek naar CBD en Parkinson.

Wat is de ziekte van Parkinson?

De ziekte van Parkinson is een progressieve neurologische aandoening die voornamelijk invloed heeft op beweging.

De ziekte ontstaat wanneer zenuwcellen in een deel van de hersenen dat betrokken is bij het aansturen van beweging beschadigd raken of afsterven. Deze zenuwcellen produceren normaal gesproken dopamine, een belangrijke neurotransmitter die onder andere betrokken is bij het controleren van bewegingen.

Wanneer de hoeveelheid dopamine afneemt, kunnen de kenmerkende symptomen van Parkinson ontstaan.

Veelvoorkomende motorische symptomen zijn:

• Trillen (tremor)

• Spierstijfheid

• Trager bewegen

• Problemen met balans en coördinatie

Parkinson kan daarnaast niet-motorische symptomen veroorzaken. Denk hierbij aan slaapproblemen, angst, depressie, vermoeidheid, pijn en cognitieve veranderingen.

Er bestaat momenteel geen genezing voor de ziekte van Parkinson. Bestaande behandelingen zijn daarom vooral gericht op het verminderen of beheersen van symptomen en het behouden van de kwaliteit van leven.

Dit heeft bijgedragen aan een groeiende wetenschappelijke interesse in aanvullende mogelijkheden, waaronder cannabinoïden zoals CBD.

Wat is CBD?

Cannabidiol (CBD) is een van de cannabinoïden die van nature voorkomen in hennep (Cannabis sativa).

In tegenstelling tot THC (tetrahydrocannabinol) veroorzaakt CBD niet de bedwelmende ‘high’ die doorgaans met cannabis wordt geassocieerd.

CBD heeft interactie met verschillende biologische systemen in het lichaam, waaronder het endocannabinoïdesysteem (ECS).

Het ECS is betrokken bij de regulering van verschillende processen, waaronder stemming, slaap, eetlust, pijnwaarneming en beweging. Vanwege deze functies onderzoeken wetenschappers of cannabinoïden mogelijk relevant kunnen zijn bij neurologische aandoeningen.

Hierbij is één onderscheid belangrijk:

Biologische mechanismen en veelbelovende resultaten uit laboratoriumonderzoek betekenen niet automatisch dat CBD een effectieve behandeling voor Parkinson is.

Klinisch onderzoek bij mensen is nog beperkt.

CBD en Parkinson: wat laat het onderzoek zien?

Onderzoek naar CBD bij Parkinson bestaat uit laboratoriumonderzoek, dierstudies, observationeel onderzoek en een relatief klein aantal klinische studies bij mensen.

Een wetenschappelijke review uit 2024 concludeerde dat preklinisch onderzoek veelbelovende resultaten heeft opgeleverd, maar dat het beperkte aantal klinische studies het nog niet mogelijk maakt om definitieve conclusies te trekken over de effectiviteit van CBD bij Parkinson.

Met name klinische onderzoeken naar motorische symptomen hebben tot nu toe geen duidelijke verbetering laten zien in de algemene ernst van deze symptomen.

CBD moet daarom momenteel niet worden beschouwd als een behandeling of geneesmiddel voor de ziekte van Parkinson.

Onderzoekers blijven echter verschillende gebieden bestuderen waarin CBD mogelijk relevant zou kunnen zijn.

1. CBD en motorische symptomen van Parkinson

Trillen, spierstijfheid en langzaam bewegen behoren tot de bekendste symptomen van de ziekte van Parkinson.

Omdat het endocannabinoïdesysteem betrokken is bij neurologische processen die samenhangen met beweging, hebben onderzoekers gekeken of cannabinoïden deze symptomen mogelijk kunnen beïnvloeden.

Tot nu toe zijn de resultaten echter niet overtuigend.

Bestaande klinische studies naar CBD en motorische symptomen hebben over het algemeen geen betekenisvolle verbetering aangetoond in de totale ernst van motorische Parkinson-symptomen.

Dit is een belangrijk verschil met sommige eerdere laboratorium- en dierstudies, waarin positievere resultaten werden gevonden.

Er is momenteel daarom onvoldoende bewijs om te stellen dat CBD trillen, spierstijfheid of bewegingsproblemen als gevolg van Parkinson vermindert.

2. CBD, Parkinson en slaap

Slaapproblemen komen veel voor bij mensen met Parkinson.

Dit kunnen onder andere zijn:

• Moeite met inslapen

• Regelmatig wakker worden gedurende de nacht

• Overmatige slaperigheid overdag

• REM-slaapgedragsstoornis (RBD)

CBD is onderzocht vanwege mogelijke effecten op slaap en bepaalde slaapstoornissen die voorkomen bij Parkinson.

Enkele kleine studies en observationele onderzoeken hebben mogelijk interessante resultaten laten zien. Deze bevindingen moeten echter worden bevestigd in grotere en goed gecontroleerde klinische onderzoeken.

Op dit moment is het daarom nauwkeuriger om te stellen dat CBD en slaapproblemen bij Parkinson nog onderwerp van onderzoek zijn, in plaats van te zeggen dat bewezen is dat CBD de slaap van mensen met Parkinson verbetert.

3. CBD en psychose bij Parkinson

Sommige mensen met Parkinson kunnen hallucinaties, wanen of andere psychotische symptomen ervaren, vooral naarmate de ziekte verder vordert.

Dit is een interessant onderzoeksgebied geworden rondom CBD.

Kleine voorlopige onderzoeken hebben CBD onderzocht bij mensen met Parkinson-gerelateerde psychotische symptomen en resultaten opgeleverd die aanleiding geven tot verder onderzoek.

Daarom wordt verder klinisch onderzoek uitgevoerd om te bepalen of CBD mogelijk een rol zou kunnen spelen bij het beheersen van deze symptomen.

Dergelijke studies zijn belangrijk omdat ze sterker bewijs kunnen opleveren dan de relatief kleine onderzoeken die tot nu toe beschikbaar zijn.

Totdat dergelijke resultaten beschikbaar zijn, moet CBD echter niet worden beschreven als een bewezen behandeling voor psychose bij Parkinson.

4. CBD en kwaliteit van leven

De ziekte van Parkinson heeft invloed op veel meer dan alleen beweging.

Slaapproblemen, angst, pijn, vermoeidheid en veranderingen in zelfstandigheid kunnen allemaal invloed hebben op het algemene welzijn.

Enkele kleine klinische studies hebben mogelijke verbeteringen gevonden in bepaalde metingen van de kwaliteit van leven bij mensen met Parkinson die CBD kregen.

Deze onderzoeken hadden echter relatief weinig deelnemers.

De resultaten zijn interessant, maar niet sterk genoeg om te concluderen dat CBD de kwaliteit van leven van mensen met Parkinson verbetert.

Grotere klinische studies zijn nodig om te bepalen of de waargenomen effecten consistent kunnen worden gereproduceerd.

5. Kan CBD de progressie van Parkinson vertragen?

Dit is misschien wel een van de belangrijkste – en meest verkeerd begrepen – vragen rondom CBD en Parkinson.

Laboratorium- en dieronderzoek heeft gekeken naar de antioxidatieve, ontstekingsremmende en mogelijk neuroprotectieve eigenschappen van CBD.

Deze mechanismen hebben onderzoekers ertoe aangezet om te onderzoeken of CBD zenuwcellen mogelijk zou kunnen beschermen tegen bepaalde vormen van schade.

De resultaten van sommige preklinische onderzoeken zijn veelbelovend.

Er bestaat echter een groot verschil tussen het aantonen van een neuroprotectief effect in cellen of diermodellen en het aantonen dat CBD daadwerkelijk de progressie van Parkinson bij mensen vertraagt.

Er is momenteel geen overtuigend klinisch bewijs dat CBD de progressie van de ziekte van Parkinson kan vertragen, stoppen of omkeren.

Dit blijft een belangrijk onderwerp voor toekomstig onderzoek.

Helpt CBD bij Parkinson?

Op basis van het huidige wetenschappelijke bewijs is hier geen eenvoudig ja-of-nee-antwoord op te geven.

CBD heeft verschillende biologische eigenschappen die het wetenschappelijk interessant maken. Vroeg onderzoek heeft daarnaast verschillende gebieden geïdentificeerd die verder onderzoek verdienen.

Het klinische bewijs blijft echter beperkt.

De Parkinson’s Foundation geeft aan dat er momenteel geen overtuigend wetenschappelijk bewijs is dat cannabis of cannabinoïden de ziekte van Parkinson zelf verbeteren. Mogelijke effecten op afzonderlijke symptomen worden nog onderzocht.

CBD mag daarom bestaande behandelingen voor Parkinson of voorgeschreven medicatie niet vervangen.

Is CBD olie veilig voor mensen met Parkinson?

CBD wordt vaak omschreven als niet-bedwelmend, maar dat betekent niet dat het volledig vrij is van mogelijke bijwerkingen of interacties.

Mogelijke bijwerkingen zijn:

• Slaperigheid of vermoeidheid

• Duizeligheid

• Veranderingen in eetlust

• Maag-darmklachten

• Interacties met medicijnen

Dit is met name belangrijk voor mensen met Parkinson, omdat zij mogelijk meerdere medicijnen gebruiken.

CBD kan invloed hebben op de manier waarop bepaalde geneesmiddelen door het lichaam worden verwerkt. Mensen met Parkinson die overwegen CBD te gebruiken, kunnen dit daarom het beste eerst bespreken met hun arts, neuroloog of apotheker.

Stop of verander voorgeschreven Parkinson-medicatie niet en vervang deze niet door CBD zonder medisch advies.

CBD vs. THC bij Parkinson

CBD en THC zijn beide cannabinoïden, maar hebben zeer verschillende effecten.

CBD is niet-bedwelmend en veroorzaakt normaal gesproken geen high.

THC is daarentegen psychoactief en kan invloed hebben op waarneming, coördinatie, geheugen en cognitieve functies.

Deze verschillen zijn bij Parkinson extra relevant, omdat klachten zoals duizeligheid, evenwichtsproblemen, hallucinaties en cognitieve problemen al kunnen voorkomen.

Daarom mogen onderzoeksresultaten naar specifiek gezuiverde CBD niet automatisch worden gebruikt als bewijs voor cannabis of THC-bevattende producten – en andersom.

De toekomst van onderzoek naar CBD en Parkinson

De wetenschappelijke belangstelling voor CBD en Parkinson blijft groeien.

Onderzoekers zijn vooral geïnteresseerd in de vraag of CBD bepaalde niet-motorische symptomen zou kunnen beïnvloeden en of mechanismen die in laboratoriumonderzoek worden waargenomen ook daadwerkelijk betekenisvolle effecten hebben bij mensen.

Toekomstig onderzoek moet onder andere vaststellen:

• Welke Parkinson-symptomen eventueel reageren op CBD

• Welke doseringen daarvoor nodig zouden zijn

• Hoe lang mogelijke effecten aanhouden

• Welke patiënten mogelijk baat zouden kunnen hebben

• Welke interacties met Parkinson-medicatie kunnen optreden

• Hoe veilig langdurig gebruik van CBD is

• Of CBD daadwerkelijk neuroprotectieve effecten heeft bij mensen

Grotere gerandomiseerde, dubbelblinde en placebogecontroleerde klinische onderzoeken zijn hierbij bijzonder belangrijk.

Wetenschappelijk onderzoek en bronnen

Het onderzoek naar CBD en de ziekte van Parkinson is nog volop in ontwikkeling. De volgende wetenschappelijke publicaties en organisaties bieden meer informatie over de onderzoeken en het bewijs dat in dit artikel wordt besproken.

1. Crippa, J. A. S., et al. (2009). Cannabidiol for the treatment of psychosis in Parkinson's disease. Journal of Psychopharmacology, 23(8), 979–983.
   Een kleine verkennende studie naar het gebruik van CBD bij Parkinson-patiënten met psychotische symptomen.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18801821/

2. Chagas, M. H. N., et al. (2014). Effects of cannabidiol in the treatment of patients with Parkinson's disease: An exploratory double-blind trial. Journal of Psychopharmacology, 28(11), 1088–1098.
   Een placebogecontroleerde klinische studie waarin CBD werd onderzocht in relatie tot motorische symptomen, algemene klachten en kwaliteit van leven bij mensen met Parkinson.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25237116/

3. de Faria, S. M., et al. (2020). Effects of acute cannabidiol administration on anxiety and tremors induced by a simulated public speaking test in patients with Parkinson's disease. Journal of Psychopharmacology, 34(2), 189–196.
   Een klinische studie naar de acute effecten van CBD op angst en tremor bij mensen met Parkinson tijdens een gesimuleerde stresssituatie.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31909680/

4. Peres, F. F., et al. (2018). Cannabidiol as a promising strategy to treat and prevent movement disorders? Frontiers in Pharmacology, 9, 482.
   Een wetenschappelijke review naar mogelijke mechanismen en het beschikbare bewijs rondom CBD en bewegingsstoornissen, waaronder Parkinson.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5958190/

5. Giuliano, C., et al. (2021). Neuroprotective and symptomatic effects of cannabidiol in an animal model of Parkinson's disease. International Journal of Molecular Sciences, 22(16), 8920.
   Preklinisch onderzoek naar mogelijke neuroprotectieve en symptomatische effecten van CBD in een experimenteel Parkinson-model. Resultaten uit dieronderzoek kunnen niet automatisch worden vertaald naar mensen.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8395391/

6. Parkinson’s Foundation – Medical Cannabis and Parkinson’s Disease.
   Een overzicht van het huidige bewijs en mogelijke risico’s en beperkingen rondom cannabis en cannabinoïden bij mensen met Parkinson.
   https://www.parkinson.org/living-with-parkinsons/treatment/medical-marijuana

Wat zegt het huidige wetenschappelijke bewijs?

Alles bij elkaar laat het huidige onderzoek zien dat CBD wetenschappelijk interessant is in de context van de ziekte van Parkinson, maar dat het beschikbare bewijs bij mensen nog beperkt is. Kleine klinische studies hebben onder andere gekeken naar kwaliteit van leven, angst en psychotische symptomen, terwijl preklinisch onderzoek mogelijke neuroprotectieve mechanismen heeft onderzocht.

Deze resultaten tonen echter niet aan dat CBD een behandeling is voor de ziekte van Parkinson. Er is momenteel ook onvoldoende bewijs dat CBD de progressie van de ziekte kan vertragen of stoppen. Hiervoor zijn grotere en langdurigere klinische onderzoeken nodig.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies.