CBD (cannabidiol) krijgt steeds meer aandacht van mensen die op zoek zijn naar natuurlijke manieren om hun gezondheid en welzijn te ondersteunen. Een onderwerp waar steeds meer onderzoek naar wordt gedaan, is de relatie tussen CBD en migraine.
Onderzoekers hebben gekeken of CBD en andere cannabinoïden invloed kunnen hebben op migraineklachten, zoals de frequentie van aanvallen, de pijnintensiteit en bijkomende symptomen zoals misselijkheid. Het onderzoek bevindt zich echter nog in een relatief vroeg stadium, en het meeste sterke bewijs gaat over combinaties van CBD met THC, niet over CBD op zichzelf.
Dus: kan CBD helpen bij migraine? En wat zegt het huidige wetenschappelijke onderzoek hierover?
In dit artikel kijken we naar migraine, het endocannabinoïdesysteem en het huidige onderzoek naar CBD en migraine.
Wat is migraine?
Migraine is een neurologische aandoening, niet zomaar een heftige hoofdpijn.
De aandoening gaat doorgaans gepaard met kloppende pijn, vaak aan één kant van het hoofd, samen met misselijkheid en een verhoogde gevoeligheid voor licht en geluid. Sommige mensen ervaren daarnaast een aura: visuele of zintuiglijke verschijnselen die aan de aanval voorafgaan.
Veelvoorkomende kenmerken zijn:
Kloppende of bonzende pijn, vaak eenzijdig
Misselijkheid, soms met braken
Overgevoeligheid voor licht en geluid
Een aura bij een deel van de patiënten
Aanvallen die uren tot dagen kunnen duren
Bij chronische migraine kan dit oplopen tot 15 of meer hoofdpijndagen per maand. Naast de aanvallen zelf kan migraine ook een grote invloed hebben op werk, sociale activiteiten en algeheel welzijn.
De standaardbehandeling bestaat doorgaans uit twee categorieën: acute medicatie tijdens een aanval (zoals triptanen of NSAID's), en preventieve medicatie die dagelijks wordt ingenomen om de frequentie te verlagen. Beide werken voor veel mensen, maar niet voor iedereen, wat bijdraagt aan een groeiende interesse in aanvullende mogelijkheden, waaronder cannabinoïden zoals CBD.
Wat is CBD?
Cannabidiol (CBD) is een van de cannabinoïden die van nature voorkomen in hennep (Cannabis sativa).
In tegenstelling tot THC (tetrahydrocannabinol) veroorzaakt CBD niet de bedwelmende "high" die doorgaans met cannabis wordt geassocieerd.
CBD heeft interactie met verschillende biologische systemen in het lichaam, waaronder het endocannabinoïdesysteem (ECS). Het ECS is betrokken bij de regulering van verschillende processen, waaronder pijnverwerking, stemming, slaap en stressreactie. Vanwege deze functies onderzoeken wetenschappers of cannabinoïden mogelijk relevant kunnen zijn bij neurologische aandoeningen zoals migraine.
Hierbij is één onderscheid belangrijk: biologische mechanismen en veelbelovende resultaten uit laboratoriumonderzoek betekenen niet automatisch dat CBD een effectieve behandeling voor migraine is. Klinisch onderzoek bij mensen naar CBD op zichzelf is nog beperkt.
De theorie: klinisch endocannabinoïdetekort
Een langlopende wetenschappelijke hypothese, voor het eerst geopperd door onderzoeker Ethan Russo, wordt "klinisch endocannabinoïdetekort" genoemd. Het idee is dat sommige chronische pijnaandoeningen, waaronder migraine, fibromyalgie en het prikkelbare darm syndroom, mogelijk samenhangen met lagere niveaus of activiteit van de eigen endocannabinoïden van het lichaam.
Onderzoekers die het hersenvocht van mensen met chronische migraine maten, vonden lagere niveaus van anandamide, een van de belangrijkste endocannabinoïde signaalstoffen van het lichaam, vergeleken met mensen zonder migraine. Anandamide heeft aantoonbare effecten op hersengebieden en receptoren die betrokken zijn bij migraine, waaronder een gebied in de hersenstam dat weleens de "migrainegenerator" wordt genoemd.
Dit geeft onderzoekers een biologische reden om te onderzoeken of het ondersteunen van het endocannabinoïdesysteem, ook met plantaardige cannabinoïden zoals CBD, een rol zou kunnen spelen bij migraine. Het blijft echter een hypothese met groeiende onderbouwing, geen vaststaand mechanisme.
CBD en migraine: wat laat het onderzoek zien?
Onderzoek naar cannabinoïden bij migraine bestaat uit laboratoriumonderzoek, observationele studies en een beperkt aantal klinische onderzoeken bij mensen. Belangrijk om te weten: de sterkste klinische resultaten gaan over combinaties van THC en CBD, niet over CBD alleen.
1. THC-CBD combinaties bij acute migraine
Een gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie, gepresenteerd tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Academy of Neurology in 2024, vond dat een verdampt mengsel van THC en CBD merkbare verlichting gaf bij acute migraineaanvallen, met effecten die nog na 24 en 48 uur aanwezig waren.
Een andere gerandomiseerde crossover-studie vond dat een combinatie met ongeveer 6% THC en 11% CBD beter presteerde dan placebo op het gebied van pijnverlichting en het volledig wegblijven van migrainesymptomen.
Deze resultaten zijn veelbelovend, maar gaan dus over een combinatiepreparaat met THC, niet over CBD-only producten zoals wij die aanbieden.
2. CBD alleen: aanzienlijk minder direct onderzoek
CBD zonder THC heeft veel minder migrainespecifiek onderzoek achter zich. Eén opvallende uitzondering: een gerandomiseerde studie met topische CBD-gel bij mensen met kaakpijn door bruxisme (tandenknarsen) vond verbeteringen in zowel slaapkwaliteit als migrainegerelateerde beperkingsscores.
Dit wijst mogelijk op een indirect effect via betere slaap en minder spierspanning, eerder dan een directe werking tegen migraine zelf. Het is een enkele, kleinschalige studie, en dergelijke resultaten moeten worden bevestigd in grotere onderzoeken voordat er conclusies aan verbonden kunnen worden.
3. Lopend onderzoek bij adolescenten
Er loopt momenteel in Canada een pediatrische verdraagbaarheidsstudie (CAN-CHA) die een CBD-dominant extract test bij chronische migraine bij tieners. Deze studie onderzoekt vooral veiligheid en dosering, en nog niet de werkzaamheid. Resultaten hiervan kunnen in de toekomst meer duidelijkheid geven, maar op dit moment zijn er nog geen uitkomsten om op te baseren.
4. Mogelijke werkingsmechanismen
Laboratoriumonderzoek suggereert een aantal mechanismen die zouden kunnen verklaren waarom cannabinoïden relevant zijn bij migraine, waaronder ontstekingsremmende effecten en een invloed op serotoninereceptoren die betrokken zijn bij migraine. Dit soort mechanistisch onderzoek is nuttig om te begrijpen waarom verder klinisch onderzoek de moeite waard is, maar het bewijst op zichzelf niet dat CBD werkzaam is bij mensen met migraine.
Helpt CBD bij migraine?
Op basis van het huidige wetenschappelijke bewijs is hier geen eenvoudig ja-of-nee-antwoord op te geven.
Cannabinoïden, vooral in combinatie met THC, laten in vroege klinische studies wel duidelijk potentieel zien bij migraine. CBD op zichzelf is een veel opener vraag: er zijn plausibele mechanismen uit laboratoriumonderzoek, maar aanzienlijk minder direct klinisch bewijs bij mensen dan bij de combinatiepreparaten.
CBD mag daarom niet worden beschouwd als een bewezen behandeling voor migraine, en mag bestaande migrainemedicatie of het advies van een arts niet vervangen.
Is CBD veilig voor mensen met migraine?
CBD wordt vaak omschreven als niet-bedwelmend, maar dat betekent niet dat het volledig vrij is van mogelijke bijwerkingen of interacties.
Mogelijke bijwerkingen zijn:
Slaperigheid of vermoeidheid
Duizeligheid
Veranderingen in eetlust
Maag-darmklachten
Interacties met medicijnen
Dit laatste punt is belangrijk voor mensen met migraine, omdat zij vaak preventieve of acute medicatie gebruiken. CBD kan invloed hebben op de manier waarop bepaalde geneesmiddelen door het lichaam worden verwerkt.
Mensen met migraine die overwegen CBD te gebruiken, kunnen dit het beste eerst bespreken met hun arts, neuroloog of apotheker. Stop of verander voorgeschreven migrainemedicatie niet en vervang deze niet door CBD zonder medisch advies.
CBD vs. THC bij migraine
CBD en THC zijn beide cannabinoïden, maar hebben zeer verschillende effecten.
CBD is niet-bedwelmend en veroorzaakt normaal gesproken geen high. THC is daarentegen psychoactief en kan invloed hebben op waarneming, coördinatie en cognitieve functies.
Zoals hierboven beschreven, komt het sterkste klinische bewijs voor migraine juist uit onderzoek naar THC-CBD combinaties. Onderzoeksresultaten naar deze combinaties mogen daarom niet automatisch worden gebruikt als bewijs voor CBD-only producten, en andersom.
De toekomst van onderzoek naar CBD en migraine
De wetenschappelijke belangstelling voor cannabinoïden en migraine blijft groeien. Onderzoekers zijn vooral geïnteresseerd in de vraag of CBD op zichzelf, zonder THC, betekenisvolle effecten heeft bij mensen met migraine.
Toekomstig onderzoek moet onder andere vaststellen:
Of CBD alleen (zonder THC) een meetbaar effect heeft op migrainefrequentie of -intensiteit
Welke doseringen daarvoor eventueel nodig zouden zijn
Hoe CBD zich verhoudt tot bestaande acute en preventieve migrainebehandelingen
Welke patiënten mogelijk baat zouden kunnen hebben
Welke interacties met migrainemedicatie kunnen optreden
Grotere gerandomiseerde, dubbelblinde en placebogecontroleerde klinische onderzoeken naar CBD-only producten zijn hierbij bijzonder belangrijk.
Wetenschappelijk onderzoek en bronnen
Het onderzoek naar CBD en migraine is nog volop in ontwikkeling. De volgende wetenschappelijke publicaties bieden meer informatie over de onderzoeken en het bewijs dat in dit artikel wordt besproken.
Sarchielli, P., Pini, L.A., Coppola, F. et al. (2007). Endocannabinoids in Chronic Migraine: CSF Findings Suggest a System Failure. Neuropsychopharmacology. Onderzoek naar verlaagde anandamide-niveaus in het hersenvocht van mensen met chronische migraine. Samengevat in: Russo, E.B. (2016). Clinical Endocannabinoid Deficiency Reconsidered. Cannabis and Cannabinoid Research. https://ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5576607
Schuster, N.M. et al. (2024). Vaporized THC-CBD for acute migraine, gepresenteerd tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Academy of Neurology. Gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie naar verdampt THC-CBD bij acute migraineaanvallen. https://medscape.com/viewarticle/vaporized-cannabis-acute-migraine-yields-rapid-sustained-2024a10007fb
Gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde crossover-studie naar THC/CBD-combinatie bij acute migraine (NCT04360044). Gerapporteerd via NeurologyLive. https://neurologylive.com/view/final-analyses-highlight-efficacy-thc-cbd-combination-therapy-acute-migraine
Expanding the Therapeutic Profile of Topical Cannabidiol in Temporomandibular Disorders: Effects on Sleep Quality and Migraine Disability. Studie naar topisch CBD-gel bij kaakpijn, met effecten op slaap en migrainegerelateerde beperking. https://ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12300357
A Multi-Centre Tolerability Study of a Cannabidiol-enriched Cannabis Herbal Extract for Chronic Headaches in Adolescents (CAN-CHA Protocol). Lopende verdraagbaarheidsstudie naar een CBD-dominant extract bij chronische migraine bij adolescenten. https://ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11414974
Characterization of the biochemical and behavioral effects of cannabidiol: implications for migraine. Overzicht van mogelijke werkingsmechanismen van CBD die relevant zouden kunnen zijn bij migraine. https://ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10155373
Wat zegt het huidige wetenschappelijke bewijs?
Alles bij elkaar laat het huidige onderzoek zien dat cannabinoïden, en dan vooral combinaties van THC en CBD, wetenschappelijk interessant zijn in de context van migraine. Voor CBD op zichzelf is het beschikbare klinische bewijs bij mensen nog beperkt, ook al suggereert laboratoriumonderzoek plausibele werkingsmechanismen.
Deze resultaten tonen niet aan dat CBD een behandeling is voor migraine. Er is momenteel onvoldoende bewijs om te concluderen dat CBD-only producten migraineaanvallen voorkomen of verminderen. Hiervoor zijn grotere en langduriger klinische onderzoeken nodig.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies. CBD producten zijn geen geneesmiddelen en kunnen geen ziekten vaststellen, behandelen, of genezen. Raadpleeg altijd uw huisarts of neuroloog voordat u CBD gaat gebruiken, zeker als u al medicatie tegen migraine gebruikt.